Oververhitting voorspellen

De temperatuur in huis beïnvloedt de gezondheid van de inwoners. Om meer te weten te komen over de binnentemperatuur, plaatsten wetenschappers tijdelijk duizend sensoren in Rotterdam.

Bij een hittegolf is het tenminste vijf dagen lang 25 graden, waarvan drie dagen 30 graden Celsius of meer, zegt het KNMI. Om in ons land de temperatuur vast te stellen, heeft het meteorologisch instituut op veel plaatsen meetstations neergezet. Die voor Rotterdam staat net buiten de stad, vlakbij het vliegveld, waar het steevast net iets koeler is dan in de bebouwde omgeving. Er is daarom weinig bekend over de warmte in de havenstad zelf, of die in gebouwen.

Die kennis is relevant, bijvoorbeeld omdat bij hogere temperaturen meer 75-plussers overlijden en het geboorte-gewicht van baby’s lager uitvalt. Reden voor Alexander Wandl en Frank van der Hoeven van de afdeling urbanism (Bouwkunde) om preciezer te onderzoeken hoe de gezondheid van de inwoners van Rotterdam beïnvloed wordt door de temperatuur. En te begrijpen waarom het in het ene deel van de stad warmer wordt dan de andere.

Ze stuurden studenten de stad in, die achthonderd sensoren in huishoudens wisten te plaatsen en tweehonderd in de openbare ruimte. Nadat elke sensor gedurende twee maanden elke vijf minuten de binnentemperatuur had gemeten – zowel ’s nachts als overdag – konden de wetenschappers de data met elkaar vergelijken. Wandl: “Hetgeen mij het meest verraste, is dat we ons verslikten in de hoeveelheid data. Ik kreeg maar liefst 18 miljoen gegevens terug. Mijn software kon die in eerste instantie niet verwerken.”

Na het analyseren van de big data bleek onder meer dat het ’s nachts in het westen van Rotterdam vijf tot zes graden warmer blijft dan in de rest van de stad. “In de wijk Spangen en Bospolder koelt het ’s nachts niet af”, zegt Van der Hoeven. “Dat komt omdat die wijken erg stenig zijn, daardoor overdag veel warmte opnemen en dat ’s nachts weer afgeven. Zo blijft het ook in de woningen warm.” Wat is daar aan te doen? “Bij het energie-efficiënt maken van gebouwen besteden we in Nederland eigenlijk alleen aandacht aan de situatie in de winter, terwijl we er ook voor zouden moeten zorgen dat er in de zomer geen energie nodig is om te koelen. De gemeente kan daarbij helpen door meer water en bomen in de stad te plaatsen.”

Om beter te monitoren hoe de energie-efficiency van gebouwen, de warmte in de stad en de gezondheid van jonge en oude mensen samenhangen, zouden de onderzoekers het liefst permanent de temperatuur binnenshuis meten. “Maar dat is toekomstmuziek. Voorlopig doen we een beroep op de vrijwillige medewerking van de menigte via crowd-sensing”, zegt Wandl.

Het KNMI-meetstation voor Rotterdam staat buiten de stad, waar het altijd iets koeler is dan in de bebouwde omgeving.  (Foto: Sam Rentmeester)

Het KNMI-meetstation voor Rotterdam staat buiten de stad, waar het altijd iets koeler is dan in de bebouwde omgeving.
(Foto: Sam Rentmeester)

Blijf op de hoogte van het onderzoek

Ontvang de Delft Integraal nieuwsbrief 4 keer per jaar