‘Teamspelers helpen je als het nodig is’

Hoe gaat dat, samenwerking met robots? Professor Catholijn Jonker, sectieleider interactive intelligence bij Elektrotechniek, Wiskunde & Informatica, verwoordt de Delftse visie.

U hield op de Dies een lezing over interactieve intelligentie. Wat is dat?
“De TU ziet dat als het onderzoek waarin we ons richten op de robot als teamplayer in plaats van een stuk gereedschap dat je kunt inzetten. Ge­reedschap gebruik je als je er behoefte aan hebt, maar een teamspeler ziet dat jij behoefte hebt aan ondersteuning en helpt je dan. Als je bijvoorbeeld met een doos onder je armen de deur niet open krijgt.”

Zijn teamspelers robots die begrijpen wat mensen willen en daarop inspelen?
“Ze begrijpen niet alleen wat mensen willen, maar weten ook dat hun ver­schijning als bedreigend ervaren kan worden. Van drones bijvoorbeeld ver­lang je dat ze afstand houden en niet vlak over je hoofd scheren, ook al zou dat veilig zijn. De beleving van mensen moet meegenomen worden in het ont­werp. Je kijkt dan niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar je houdt ook rekening met de normen en waar­den van de omgangsvormen.”

Streeft u naar vriendelijke en behulpzame robots na?
“Als je een robot uit de beveiligde kooi uit een fabriek wilt halen, betekent dat nogal wat in termen van interactie. Het betekent dat robots zich veel meer bewust moeten zijn van mensen en hun omgeving dan nu het geval is. Dat vraagt om meer intelligentie.”

Tot nu toe vindt de interactie tussen mens en robot vooral plaats via toetsenbord of touchs­creen. Gaat dat veranderen?
“Je ziet de haptische techniek zijn in­trede doen. Daarmee breng je de robotarm naar de plek die je wilt. Fysieke manipulatie in plaats van het ingeven van coördinaten. Als je een gewenste handeling moet voordoen aan de robot, dan is de bediening ervan door iemand met een mbo-diploma ook goed te doen. Dat vraagt wat van de programmering. Wij moeten de ro­bot zo intelligent maken dat die kan sa­menwerken met een fabrieksarbeider.”

Wat is het voordeel van een robot over de vloer?
“We kunnen taken delegeren waar we geen zin in hebben of waar we niet zo goed in zijn. Dat zal invloed hebben op het werk, maar die veranderingen zijn al twee eeuwen aan de gang.”

Wat zijn de belangrijkste gevaren van robots in de samenleving?
“Dat het op de manier moet waarop de robot het kan en niet zoals wij vinden dat het moet. Hoe het nu gaat in de ict is dat als je per ongeluk acht dagen een auto hebt gehuurd, terwijl je dit voor een weekend wilde, daar niks aan te doen valt. Aan de balie snappen ze de vergissing, maar ze kunnen er niks aan doen omdat ‘het systeem’ niet toestaat het teveel betaalde bedrag terug te boeken. Dat krijg je met robots ook. Ik zie dat als een gevaarlijk neveneffect waar we ons best voor moeten doen om dat zo klein mogelijk te maken. Maar gezien de ontwikkelingen in de ict heb ik er een hard hoofd in, want het is lekker goedkoop om een inflexi­bel systeem te maken.”

Moeten mensen assertiever worden naar onhandige ict-applicaties?
“Dat vind ik wel. Maar dan moeten ze ook bereid zijn om ervoor te betalen. Dat is de keerzijde van de zaak. Intelli­gentie maken is duur.”

Foto © Sam Rentmeester . Catholijn Jonker

Foto © Sam Rentmeester .
Catholijn Jonker

Blijf op de hoogte van het onderzoek

Ontvang de Delft Integraal nieuwsbrief 4 keer per jaar