Visie

‘Als iets gratis is op internet, betaal je met je persoonsgegevens’, aldus hoogleraar filosofie prof.dr. Jeroen van den Hoven. Hij zit in een commissie die de KNAW adviseert over ethische en juridische aspecten van informaticaonderzoek.

Uit constante stromen van data zijn de meest fantastische patronen te halen. Hoe besmettelijke ziektes zich verspreiden bijvoorbeeld. Of hoe groot het vertrouwen is in de economie, kijk maar naar hoeveel mensen er op dit moment geld pinnen. De big data-revolutie gaat ons helpen de samenleving te snappen, wil hoogleraar Jeroen van den Hoven er maar mee zeggen.

Toch zijn er niet alleen voordelen, vindt Van den Hoven. Privacy wordt een enorm probleem en de huidige Europese wetten volstaan niet. Een van de kernprincipes is dat je telkens om toestemming moet vragen om data te gebruiken. “Dat is dweilen met de kraan open. Bedrijven willen alles van je weten. De regel is: als iets gratis is op internet, betaal je met je persoonsgegevens.”
We doen daar zelf even hard aan mee door apps toestemming te geven voor van alles. Van den Hoven verwacht daarom nog wel een paar Snowden-momenten. “Amerika heeft een groot deel van zijn cloudmarkt verloren na Snowden. Deze datawereld zal ook zijn Tsjernobyls en Fukushima’s krijgen. Naar aanleiding van Fukushima zei Duitsland te stoppen met nucleaire energie.”

Een andere bedreiging ziet Van den Hoven op het vlak van veiligheid. Als je kunt zien hoe je een virus het handigste de kop kunt indrukken, kun je misschien ook uitzoeken hoe het de dodelijkste route kan bewandelen. En als data zo waardevol zijn, wie mogen er dan allemaal van profiteren? “Voor zover het nuttige informatie oplevert die het gemeenschappelijke belang betreft , zou die in principe open moeten zijn”, zegt Van den Hoven.
De KNAW wil richtlijnen voor onderzoek in dit hoogtechnologische domein met apps, internet, Facebook, Twitter en software voor bijvoorbeeld gezichtsherkenning en emotie-detectie. Gaan we in de toekomst naar een beperking op het genereren van al die data? Van den Hoven denkt van wel. “Je kunt een kritische club laten kijken naar wat je van plan bent met je onderzoek. Zijn die risico’s te groot dan moet je het anders doen.”

Een strengere beoordeling bij NWO en universiteiten zelf dus, of slimmere oplossingen als data-minimalisatie, anonimisering of pseudonimisering. “Je hoeft niet te weten wie wie was en wie waar was om patronen in gedrag te kunnen bestuderen. Maak technologie zodanig dat die zelf al helpt om problemen te voorkomen, bijvoorbeeld met wachtwoorden, autorisatie, het wissen van gegevens na bepaalde tijd en het bijhouden van inloggegevens. Het grappige is dat informatietechnologie ook vaker wordt gebruikt om te kijken of big data worden misbruikt, zo is te zien of in bepaalde postcodegebieden geen leningen worden verstrekt. Sousveillance: in de gaten houden van degenen die ons in de gaten houden.”

Visie_JeroenVDHoven_6317_SITE

Prof. dr. Jeroen van den Hoven (Foto: Sam Rentmeester)

Blijf op de hoogte van het onderzoek

Ontvang de Delft Integraal nieuwsbrief 4 keer per jaar